Nếu bạn thường xuyên nói chưa hết câu đã hụt hơi, giọng ngắt quãng và càng cố càng đuối, hãy bắt đầu từ hai việc: học cách lấy hơi trước khi nói và ngắt câu thành những cụm ngắn hơn. Hụt hơi không chỉ khiến ý tưởng bị đứt đoạn mà còn làm bạn mất tự tin giữa chừng, đặc biệt khi phải họp hoặc thuyết trình lâu.
Vì sao bạn hay bị hụt hơi khi nói?
Với đa số người nói nhiều trong công việc, hụt hơi thường đến từ thói quen hơn là từ thể lực:
- Hít gấp và nông: căng thẳng khiến bạn lấy hơi vội ở ngực, nên lượng hơi dùng được không nhiều.
- Cố nói thật nhanh cho kịp hết câu: càng vội càng tốn hơi, và câu nói càng dễ rơi rụng ở cuối.
- Câu quá dài: ý này nối ý kia, gần như không có chỗ dừng để lấy lại hơi.
- Nín thở khi hồi hộp: trước khi mở lời, nhiều người vô thức giữ hơi lại thay vì thở đều.
5 cách lấy hơi và kiểm soát hơi thở khi nói
1. Lấy hơi trước khi mở lời
Đừng bắt đầu nói khi phổi gần như đã cạn. Trước câu đầu tiên, hãy dừng một nhịp, hít vào nhẹ nhàng rồi mới cất lời. Một giây im lặng này người nghe gần như không để ý, nhưng nó thay đổi cả câu nói của bạn.
2. Tập hít thở xuống bụng
Đặt một tay lên bụng, một tay lên ngực. Hít vào chậm sao cho tay ở bụng nhô lên nhiều hơn tay ở ngực, rồi thở ra từ từ. Tập khi ngồi hoặc đứng thẳng, vai thả lỏng, không cần hít thật căng.
3. Tập thở ra đều bằng âm "xì"
Sau khi hít vào, thở ra thành một âm "xì" thật đều và đếm số giây giữ được. Mục tiêu không phải là phá kỷ lục, mà là giữ luồng hơi ổn định từ đầu đến cuối. Đây chính là khả năng bạn cần để câu nói không bị yếu dần ở những chữ cuối.
4. Chia câu thành các cụm ý
Trước buổi thuyết trình, in nội dung ra và đánh dấu những chỗ sẽ dừng lấy hơi. Dừng ở chỗ hết một ý, không dừng giữa một cụm từ. Ví dụ:
"Quý này doanh số tăng, / nhưng chi phí cũng tăng theo. / Vì vậy, / hôm nay em muốn đề xuất hai điều chỉnh."
Mỗi dấu gạch chéo là một cơ hội lấy hơi, đồng thời là khoảng lặng giúp người nghe kịp tiếp nhận ý của bạn.
5. Nói chậm lại một chút
Khi đã có chỗ ngắt nghỉ rõ ràng, bạn không còn phải chạy đua với hơi thở nữa. Hãy ghi âm một đoạn nói khoảng một phút, nghe lại xem bạn hụt hơi ở đâu và thử nói lại đoạn đó với nhịp thong thả hơn.
Một bài luyện 5 phút mỗi ngày
- Một phút: hít thở xuống bụng, thật chậm.
- Một phút: thở ra đều bằng âm "xì", lặp lại vài lần.
- Ba phút: đọc to một đoạn báo, đã đánh dấu sẵn chỗ lấy hơi, rồi ghi âm để nghe lại.
Nếu thấy chóng mặt thì dừng lại và thở bình thường. Bài tập này cần đều đặn hơn là cần gắng sức.
Khi nào nên đi khám?
Những cách trên dành cho thói quen nói. Nếu bạn khó thở cả khi không nói, đau họng khi phát âm hoặc khàn tiếng kéo dài trên hai tuần, hãy đến bác sĩ tai mũi họng để được kiểm tra trước khi tiếp tục luyện giọng.
Tự luyện đến đâu thì cần người nghe giúp?
Rất khó tự nghe ra lỗi của chính mình. Một người có chuyên môn có thể nhận ra bạn đang lấy hơi sai chỗ, đẩy giọng quá sức hay nhả chữ chưa rõ. Ở Trạm Luyện giọng, buổi đầu tiên học viên được "khám giọng" để hiểu đặc điểm và vấn đề của giọng mình, thay vì cố sửa theo một khuôn mẫu có sẵn.